Ο Όμηρος αναφέρεται στους Κύδωνες και την Κυδωνιά, ως έναν από τους αρχαιότερους λαούς της Κρήτης.
Η αρχαιολογική σκαπάνη τα τελευταία χρόνια φέρνει στο φως σημαντικά έργα του Μινωικού Πολιτισμού στο Καστέλι των Χανίων, στο Μάλεμε, στο Στύλο, το Σαμωνά, τη Φυλακή.
Το αρχαιολογικό Μουσείο των Χανίων, που στεγάζεται μέσα στον αναστηλωμένο βενετσιάνικο ναό του Αγίου Φραγκίσκου, είναι γεμάτο από τα θαυμαστά έργα των αρχαίων κατοίκων του Νομού Χανίων από την τρίτη χιλιετία προ Χριστού.
Τα ευρήματα προέρχονται κυρίως από τους πλούσιους- και ακόμη ανεξερεύνητους- αρχαιολογικούς χώρους της Απτέρας, της Μινώας, της Πολυρήνειας, της Φαλάσαρνας, της Υρτακίνας, της Ελύρου, της Λισού, της Καντάνου, της Αράδενας, του Φοίνικα (Λουτρού ), της Τάρρας (Αγ. Ρούμελης), της Κυδωνίας (Χανίων).
Το νησί της Καλυψώς, η Γαύδος, ο τόπος της λατρείας της τοπικής θεάς Δίκτυνας στις Μένιες, το Μαντείο του Απόλλωνα, στην Αγία Ρούμελη, οι οχυρωμένες νησίδες της Σούδας και πολλοί άλλοι τόποι, συνδέονται με τις παραδόσεις της Μυθολογίας.
Στα χρόνια της Ρωμαιοκρατίας οι ίδιες πόλεις ακμάζουν και από τις ανασκαφές προκύπτουν σημαντικά στοιχεία.
Ο Χριστιανισμός διαδίδεται από αρκετά νωρίς στο Νομό Χανίων, όπως φαίνεται από τα σημαντικά μνημεία στα Χανιά, την Επισκοπή Κισάμου, την Αλμυρίδα, την Κάντανο, τη Λισό, τη Σούγια, την Αγία Ρούμελη, τα Μεσκλά και αλλού.
Στα Βυζαντινά χρόνια, ή στα χρόνια της Βενετοκρατίας έχουν την αρχή τους οι περισσότεροι από τους οικισμούς της περιοχής και πολλά μνημεία σώζονται από τότε, όπως οι περίπου 350 τοιχογραφημένες εκκλησίες από τον 11ο μέχρι το 16ο αιώνα.
Οι πιο αξιόλογες σώζονται στην Επισκοπή Κισάμου, στον Κουρνά, στα Λατζιανά, στα Κυριακοσέλια, στο Στύλο, στον Αλικιανό, στα Μεσκλά, στα Δελιανά, στην Κάντανο, στα Πλεμενιανά, στα Τεμένια, στη Σκλαβοπούλα, στο Κεφάλι, στην Αράδενα, στους Κομητάδες, στη Μάζα, στον Αλίκαμπο και σε πολλά άλλα σημεία.
Στην ύπαιθρο επίσης σώζονται εντυπωσιακά φρούρια, όπως αυτά στις νησίδες Σούδα, Γραμβούσας, Θοδωρού, αλλά και επαύλεις όπως στα Ροδωπού, τις Καλάθενες, το Δραπανιά, το Κατωχώρι και αλλού.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα μοναστήρια των Χανίων, όπως το Γουβερνέτο, η Αγία Τριάδα, η Χρυσοπηγή, η Γωνιά, οι Κορακιές, το Καρύδι και πολλά άλλα.
Η πόλη των Χανίων παρουσιάζει μια μεγάλη ιστορική συνέχεια, που μπορεί να δει κανείς στο Αρχαιολογικό Μουσείο.
Το εντυπωσιακό τμήμα της παλιάς πόλης διατηρεί το χαρακτήρα του από τη Βενετοκρατία και την Τουρκοκρατία, αλλά και νεοκλασικά στοιχεία από τα τελευταία χρόνια.
Η πόλη είναι περιτειχισμένη από δύο οχυρωματικούς περίβολους, από τους οποίους ο πρώτος κτίστηκε γύρω από την ακρόπολη Καστέλι τον 11ο αιώνα και ο δεύτερος κατά το 160 αιώνα από τους Βενετούς.
Μέσα στα όρια της παλιάς πόλης υπάρχουν ναοί, τζαμιά, δημόσια και ιδιωτικά κτίρια, νεώρια όπου γίνονται πολιτιστικές εκδηλώσεις. Στο παλιό γραφικό λιμάνι αλλά και σε όλη την παλιά πόλη, υπάρχουν δυνατότητες για κάθε είδους αναψυχή ή ψώνια. Ανάλογες δυνατότητες υπάρχουν και στη νέα πόλη, που απλώνεται γύρω από την παλιά.
Αρχαίες πόλεις, μουσεία, βυζαντινές εκκλησίες και μοναστήρια, φρούρια και παραδοσιακοί οικισμοί υπάρχουν σε κάθε σημείο γι' αυτόν που θέλει να γνωρίσει την Ιστορία και τον Πολιτισμό. Ιαματικές πηγές, μια τεράστια ποικιλία από βότανα και φυτά, προσφέρουν άλλες δυνατότητες.
ΠΗΓΗ: ΕΝΩΣΗ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΤΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΩΝ
ΝΟΜΟΥ ΧΑΝΙΩΝ
