Μοναστηράκι Αμαρίου

Το Μοναστηράκι βρίσκεται στην κοιλάδα του Αμαρίου, στο φυσικό πέρασμα μεταξύ της βόρειας Κρήτης και του κάμπου της Μεσαράς. Η ανασκαφική έρευνα έφερε στο φως ένα Παλαιοανακτορικό κέντρο (1950-1700 π.Χ.). Οι πολλοί αποθηκευτικοί χώροι και οι δύο αίθουσες αρχείου με σφραγίσματα είναι στοιχεία που προσδίδουν στο συγκρότημα ανακτορικό χαρακτήρα. Το συγκρότημα καταστράφηκε από σεισμό και πυρκαγιά.

Στην ευρύτερη περιοχή, στην κορυφή λόφου, έχει εντοπισθεί θέση λατρείας.

Για πρώτη φορά ο χώρος ανασκάφηκε κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου από το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο υπό τη διεύθυνση του Ε. Kirsten.

Το 1980, ο Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης του Πανεπιστημίου Κρήτης ανέλαβε τη συστηματική ανασκαφή του χώρου, η οποία συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Κατά τα έτη 1982-84 η ανασκαφική έρευνα πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο Κρήτης σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Νάπολης.

Μονή Πρέβελη

Σταυροπηγιακή Μονή, που ιδρύθηκε μάλλον τον 16ο αιώνα. Διεδραμάτισε σπουδαίο ρόλο στις Κρητικές επαναστάσεις και μάλιστα στην επανάσταση του 1866, οπότε υπήρξε καταφύγιο και κέντρο των επαναστατών. Υπήρξε πλουσιώτατη Μονή με μεγάλη κτηματική περιουσία. Το 1831 ιδρύθηκε σ΄αυτήν η πρώτη Ελληνική Σχολή.

Το καθολικό ανήκει στον τύπο του δίκλιτου ναού, αφιερωμένου στον ΄Αγιο Ιωάννη Θεολόγο και στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, οικοδομήθηκε το 1836, αλλά έχει υποστεί μεταγενέστερες επισκευές. Η Μονή διαθέτει κελλιά, το παλαιό ηγουμενείο που μετατράπηκε σε ξενώνα, το νέο ηγουμενείο του 1900, βιβλιοθήκη και μουσείο.

Αναστηλωτικές και στερεωτικές επεμβάσεις έχουν γίνει από την 13η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.

Mονή Αρκαδίου

Το σημερινό καθολικό της Mονής κτίστηκε το 1587, αλλά πιθανόν υπήρχε προγενέστερος ναός του 14ου αιώνα. Υπήρξε πλουσιώτατο μοναστηριακό συγκρότημα, στο οποίο λειτουργούσε κέντρο αντιγραφής ελληνικών χειρογράφων και εργαστήριο κεντητικής αμφίων. Μεγάλης στρατηγικής σημασίας Μονή, η οποία υπέστη το ολοκαύτωμα του 1866 κατά την επανάσταση εναντίον των Τούρκων.

Περιβάλλεται από φρουριακό περίβολο, με δύο κύριες εισόδους και μία μικρότερη. Τα κελλιά έχουν στοές προς το εσωτερικό της αυλής. Υπάρχει διώροφος ξενώνας, τράπεζα, αποθήκες, κελάρι, μαγειρείο και φούρνος. Το καθολικό είναι δίκλιτος ναός αφιερωμένος στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος και στους Αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη. Στο χώρο της Μονής υπάρχει οστεοφυλάκειο και σταύλοι.
Σήμερα λειτουργεί ως Μονή. Διαθέτει οργανωμένο μουσείο και δέχεται μεγάλο αριθμό επισκεπτών.

Αποδούλου

Στη θέση Τούρνες της Κοινότητας Αποδούλου στις δυτικές υπώρειες του Ψηλορείτη υπάρχουν τα λείψανα εκτεταμένου παλαιοανακτορικού κέντρου (1950-1700 π.Χ.). Η θέση κυριαρχεί στην κοιλάδα του Αμαρίου και ελέγχει το πέρασμα προς τον κάμπο της Μεσαράς. Η ανασκαφική έρευνα έφερε στο φως τρία κτηριακά συγκροτήματα. Στην ευρύτερη περιοχή έχουν εντοπισθεί θολωτοί τάφοι των μετανακτορικών χρόνων (1380-1200 π.Χ.).

Η πρώτη ανασκαφική έρευνα στην περιοχή έγινε από τον Σπ. Μαρινάτο στη δεκαετία του ΄30. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου πολέμου το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο με επικεφαλής τον Ε. Kirsten ανέσκαψε στον χώρο. Από το 1985 και εξής ο χώρος ανασκάπτεται συστηματικά από το Υπουργείο Πολιτισμού σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Νάπολης.

Υστερομινωικό Νεκροταφείο Αρμένων

Σε απόσταση 10 χιλιομέτρων νότια της πόλης του Ρεθύμνου, δίπλα στο ομώνυμο χωριό και μέσα σ ένα θαυμάσιο δάσος από βελανιδιές, έχει αποκαλυφθεί το περίφημο νεκροταφείο των Αρμένων που χρονολογείται στην Υστερομινωική περίοδο (13ος / 12ος αι. π.Χ.). Η συστηματική ανασκαφική έρευνα που ξεκίνησε το 1969 έχει αποκαλύψει άνω των 220 τάφων και συνεχίζεται με στόχο την αποκάλυψη και της σχετικής πόλης. Οι τάφοι είναι θαλαμωτοί, λαξευμένοι στο μαλακό φυσικό βράχο, έχουν προσανατολισμό από ανατολή προς δύση και περιλαμβάνουν μακρόστενο λαξευτό επίσης διάδρομο που οδηγεί στο εσωτερικό τους. Μόνο ένας από τους τάφους που αποκαλύφθηκαν είναι κτιστός θολωτός. Περιείχε εκτός από κεραμική και όπλα, χάνδρες καθώς και ένα περίαπτο με επιγραφή σε γραμμική Α γραφή.

Σίβρυτος

Στο σημερινό χωριό Θρόνος, σε απόσταση 33 χιλιομέτρων ΝΑ του Ρεθύμνου, στη θέση Κεφάλα, η αρχαιολογική έρευνα έχει αποκαλύψει υπολείμματα της αρχαίας πόλης Σιβρύτου. Ευρήματα των ανασκαφών ανάμεσα στα οποία και νομίσματα της αρχαίας πόλης εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ρεθύμνου.



ΠΗΓΕΣ: Υπουργείο Πολιτισμού και Nομαρχιακή επιτροπή τουριστικής προβολής Pεθύμνης