Περιγραφή

Σε απόσταση 20 χλμ νότια από τον αερολιμένα και το λιμένα Ηρακλείου Κρήτης και σε υψόμετρο 450 μ., βρείσκεατι το χωριό Χουδέτσι το οποίο σήμερα αριθμεί περίπου 1100 κατοίκους. Πρόκειται για ένα παραδοσιακό ψωριό, με συνεχής ανάπτυξη, ιδιαίτερου φυσικού κάλους και με κτίρια παραδοσιακής αρχιτεκτονικής.
Η ονομασία του χωριού σύμφωνα με έγγραφα ενετικά, τούρκικα και άλλα αναφέρεται για πρώτη φορά το 1279μ.Χ. Όπως μαρτυρούν όμως οι ανασκαφές και τα ευρήματα,  ο οικισμός πρέπει να υπήρχε από τη Μινωϊκή εποχή ή και από πιο παλιά.

Υπάρχουν όμως διάφορες ερμηνείες και μύθοι - θρύλοι για την προέλευση της ονομασίας του χωριού: Όπως ισχυρίζεται ο Paul Faure, η λέξη Χουδέτσι πρέπει να βγήκε από το αράβικο "quds" που σημαίνει άγιος, χωρίς όμως να εξηγεί το γιατί. Μήπωε επειδή στο χωριό υπάρχουν πολλές εκκλησίες;

 Σύμφωνα με διηγήσεις των γεγονότων, ο πρώτος άρχοντας του χωριού ήταν ο Χούνδιος που του έδωσε και το όνομά του. Ο Θρύλος τον θέλει πλούσιο άρχοντα με αμύθητα πλούτη.
Μας είναι βέβαια άγνωστο πότε ακριβώς ήρθε και έφτιαξε τον οικισμό σε αυτή τη περιοχή ο Χούνδιος. Γεγονός είναι, όμως, ότι μπορούμε να προσδιορίσουμε υποθετικά και με κάθε επιφύλαξη τους λόγους που τον οδήγησαν εδώ. Σίγουρα ο πρώτος λόγος θα ήταν η πηγή (φλέγα) με το πλούσιο και υγιεινό νερό της. Εξάλλου, η κοιλάδα, δίπλα στη πηγή με τα γόνιμα εδάφη, θα μπορούσε να αξιοποιειθεί εύκολα με καλλιέργειες. Και οι βοθνοπλαγιές με τη ποικιλία της χλωρίδας τους θα αποτελούσαν τόπους βοσκής για τα αιγοπρόβατα του άρχοντα. Και ότι ο χώρος ανάμεσα στους λόφους αποτελούσε ελεγχόμενο πέρασμα, ίσως να ήταν ένας από τους λόγους που τον έφεραν εδώ.

Μια άλλη εκδοχή για την ονομασία Χουδέτσι, είναι η προέλευση της λέξης από τη σύνθεση των λέξεων χούς (χώμα) και δέος (φόβος). Συσχετισμός που ερμηνεύεται όπως επιθυμεί ο καθένας.