Περιγραφή

Η Λέρος, το νησί της Άρτεμης, της θεάς του κυνηγιού, είναι ένα άνυδρο και πέτρινο νησί, 171 ναυτικά μίλια, ή περίπου 11 ώρες με πλοίο, από το λιμάνι του Πειραιά. Έχει έκταση 53 τετραγωνικών χιλιομέτρων και ακτογραμμή που φτάνει τα 71 χιλιόμετρα.

Το νησί ανήκει στα Δωδεκάνησα, και ο πληθυσμός του το καλοκαίρι φτάνει τους 8.500 κατοίκους, από μόνο 500 που βρίσκονται εδώ τους χειμερινούς μήνες. Στην Λέρο θα βρείτε το περίφημο Κάστρο της Παναγίας καθώς και δύο αρχαία κάστρα.

Η στρατηγική θέση του νησιού στο νοτιοανατολικό Αιγαίο έκανε τη Λέρο πλούσια σε όλη την ιστορία της. Τα πρώτα ανθρώπινα ίχνη στο νησί βρέθηκαν στο Παρθένι και ανήκουν στην Νεολιθική εποχή. Πρόκειται για έναν ολόκληρο οικισμό, που υπολογίζεται να ήταν εκεί από το 8000 π.Χ. ως το 3000 π.Χ.

Οι Κάριοι, οι Λέλεγες, οι Φοίνικες και οι Κρητικοί, που ήλθαν εδώ υπό την ηγεσία του αδελφού του βασιλιά Μίνωα, ήταν οι πρώτοι άποικοι. Μετά ήλθαν οι Δωριείς. Ο Όμηρος υποστηρίζει ότι η Λέρος πήρε μέρος στον Τρωικό πόλεμο, μαζί με την Κάλυμνο, και αργότερα ο ιστορικός Ηρόδοτος αναφέρει τις στενές εμπορικές και πολιτικές σχέσεις της Λέρου με την Μίλητο. Τό νησί είχε αφιερωθεί στην Άρτεμη και στα αρχαία χρόνια επικρατούσε εδώ μητριαρχία, μια παράδοση που συνεχίζεται μέχρι τις μέρες μας αφού η περιουσία της οικογένειας περνάει στα κορίτσια.

Κατά την διάρκεια του 5ου αιώνα, η Λέρος άνθισε πολιτιστικά και πολιτικά. Ήταν η εποχή του ποιητή Δημοδίκου και του ιστορικού Φερεκίδη. Μετά τον Περσικούς Πολέμους, η Λέρος εντάχθηκε στην Αθηναϊκή Συμμαχία. Ο Μέγας Αλέξανδρος πέρασε από τη Λέρο, στον δρόμο του προς ανατολάς, και άφησε στήλες και νομίσματα που βρέθηκαν από εκείνη την περίοδο στο νησί.

Ο Πλούταρχος επίσης τονίζει τη σημασία της Λέρου σαν θαλάσσιου εμπορικού κόμβου, αναφερόμενος στην κατάληψη του γειτονικού νησιού Φάρμακο από τον Ιούλιο Καίσαρα. Ο Μέγας Κωνσταντίνος, ιδρυτής της Κωνσταντινούπολης και της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, έκανε τη Λέρο κομμάτι της επικράτειας του, με την συγχώνευση της στο Θέμα (επαρχία) της Σάμου.

Το 1314 η Λέρος καταλήφθηκε από τους Ιππότες του Αγίου Ιωάννη, που κυβέρνησαν το νησί και τα Δωδεκάνησα ώς το 1523, όταν οι Οθωμανοί Τούρκοι κατέλαβαν πια όλο το Αιγαίο και προσάρτησαν την Λέρο στην αυτοκρατορία τους.

Όταν οι σπόροι της επανάστασης άρχισαν να ανθίζουν στις αρχές του 1820, η Λέρος ήταν από τα πρώτα νησιά που εξεγέρθηκαν εναντίον των Οθωμανών. Το 1830 η Συνθήκη του Λονδίνου προέβλεψε ότι τα Δωδεκάνησα παραχωρούνται στην Οθωμανική Αυτοκρατορία με αντάλλαγμα την Εύβοια. Οι Τούρκοι εξακολουθούσαν να έχουν τον έλεγχο της Λέρου μέχρι το 1913, όταν οι Ιταλοί κατέλαβαν τα Δωδεκάνησα.

Τα αμυντικά έργα και οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις των Ιταλών μετέτρεψαν τη Λέρο σε ναυτική βάση. Υπό την επιτήρηση του Μουσολίνι χτίσθηκε μιά νέα πόλη, το Λακκί. Το σχεδόν σουρεαλιστικό Λακκί, που χτίσθηκε με νεοφασιστική αρχιτεκτονική, είχε πλατείς λεωφόρους για να παρελαύνουν τα στρατεύματα και έγινε το κεντρικό λιμάνι του νησιού, παρόλο που η αρχαία τοποθεσία Πλάτανος με το χωριό Αγία Μαρίνα, το δεύτερο λιμάνι του νησιού, παραμένει η πρωτεύουσα της Λέρου.

Η Ιταλική κυριαρχία κράτησε έως το 1943, όταν η Ιταλία παραδόθηκε στους Συμμάχους και οι Ναζί πήραν τον έλεγχο των νησιών.

Η Λέρος απελευθερώθηκε στο τέλος του πολέμου από τον Ελληνικό Ιερό Λόχο. Το 1948, μαζί με τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα, προσαρτήθηκε στην Ελλάδα. Την εποχή της Επταετίας η Λέρος ήταν τόπος εξορίας για αντιφρονούντες αριστερούς. Σήμερα είναι ένα ήσυχο νησί των Δωδεκανήσων που προσφέρεται για διακοπές χαλάρωσης και ηρεμίας.