Περιγραφή

Σύγχρονη πόλη με 23.863 κατοίκους χτισμένη σε εφτά λόφους γύρω από τον ποταμό Άραχθο, σε περιοχή κατάφυτη από πορτοκαλιές κι ελιές. Το όνομά της, που για πρώτη φορά αναφέρεται το 1081, προέρχεται είτε από τη λατινική έκφραση Artus Arum -ενδότερος, μεσόγειος- είτε γιατί κατά το 10ο αι. προμήθευε σιτηρά -άρτο- όλα τα χωριά της περιοχής.

Είναι πρωτεύουσα του νομού και της επαρχίας ΄Αρτας, έδρα ομώνυμου δήμου. Χτισμένη στην πλούσια πεδιάδα της Άρτας ή Άμβρακίας, η Άρτα είναι το μοναδικό κέντρο εμπορίου των αγροτικών προϊόντων του νομού. ΄Εχει εργοστάσια χυμών, ορυζόμυλους, υφαντουργικά εργαστήρια και διάφορες βιοτεχνίες. Η πνευματική κίνηση της πόλης συμπυκνώνεται στο μουσικοφιλολογικό σύλλογο «Ο Σκουφάς». Ο Σύλλογος αυτός διατηρεί βιβλιοθήκη και οργανώνει μορφωτικές διαλέξεις και ερασιτεχνικές θεατρικές παραστάσεις. Στην Άρτα βρίσκεται ο τάφος του ποιητή Κώστα Κρυστάλλη. Η προτομή του υψώνεται αριστερά καθώς μπαίνουμε στην πόλη από το δρόμο Αγρινίου - Ιωαννίνων. Στην είσοδο εξάλλου του βυζαντινού της κάστρου βρίσκεται και ο ανδριάντας του Γιάννη Μακρυγιάννη.

Η μεγάλη ακμή της Άρτας σημειώθηκε το ΙΓ΄ αιώνα, όταν οι δεσπότες της Ηπείρου ΄Αγγελοι Κομνηνοί την έκαμαν πρωτεύουσα του δεσποτάτου και την προίκισαν με μεγάλα παλάτια και με ναούς εξαιρετικής τέχνης, που την τοποθετούν δίπλα στο Μιστρά και στη Θεσσαλονίκη. Αξιόλογα επίσης ήταν και τα κτίσματα που έγιναν κατά τη μεταγενέστερη βυζαντινή περίοδο, όπως το κάστρο και το ονομαστό «Γεφύρι της ΄Αρτας» στον Άραχθο.
Το 1346 κατέλαβαν την πόλη οι Σέρβοι. Από τότε η Άρτα άλλαξε πολλούς κυρίους και το 1449 περιήλθε στους Τούρκους. Από αυτούς την απέσπασαν για ένα χρονκό διάστημα οι Ενετοί. Στα χρόνια της τουρκικής δουλείας η Άρτα αναπτύχτηκε σε σημαντικό εμπορικό κέντρο. Το 1662, με εντολή του πατριάρχη Ιεροσολύμων, ιδρύθηκε στην πόλη σχολή στην οποία δίδαξαν φωτισμένοι ΄Ελληνες. Το 1796 η Άρτα κυριεύτηκε από τον Αλή πασά, που την κράτησε ως το 1820. Η Άρτα ήταν από τις πρώτες πόλεις που πήραν μέρος στην Επανάσταση, απελευθερώθηκε όμως το 1881 με την υπογραφή της συνθήκης του Βερολίνου.

Αξιοθέατα αποτελούν:

• Το κάστρο, χτισμένο στο ψηλότερο σημείο της πόλης στα ΒΑ, δίπλα στον ποταμό Άραχθο. Είναι ένα από το πιο καλοδιατηρημένα και περιποιημένα κάστρα της Ελλάδας, με το Ξενία μέσα, γεμάτο πεύκα και περιβόλια αφήνει ευχάριστη γεύση στον επισκέπτη. ΄Ενα μεγάλο τμήμα του στηρίζεται σε τετραγωνισμένους ογκόλιθους, που αποτελούσαν βάση του τείχους της αρχαίας Αμβρακίας. Είναι χτίσμα των Κομνηνών (13ος αι.) και σώζεται μέχρι σήμερα με ελάχιστες μεταγενέστερες προσθήκες. Μέσα στο κάστρο, εκεί που άλλοτε φυλακίστηκε ο Μακρυγιάννης -ο χώρος χρησιμοποιήθηκε για φυλακές ως το 1955 -σήμερα υπάρχει το Δημοτικό Θέατρο του Κάστρου και δίνονται παραστάσεις κάθε καλοκαίρι
• Το αρχαίο θέατρο της Αμβρακίας μέσα στην πόλη
• Θεμέλια ναού (τέλος της Αρχαϊκής Εποχής) στην οδό Πύρρου
• Ιερή οδός της Αμβρακίας, στην οδό Κομμένου, πλάτους 12 μ., με σπάνια αρχαϊκή επιγραφή του 6ου αι. π.Χ., που πιστοποιεί το όνομα της αρχαίας πόλης. Είναι μια επιτύμβια πλάκα με ονόματα πεσόντων στη μάχη και το όνομα Αμβρακία στη δωρική διάλεκτο
• Η Παναγία η Παρηγορήτισσα (1295) είναι ίσως από τις λαμπρότερες βυζαντινές εκκλησίες του ελλαδικού χώρου. Είναι διώροφη, χτισμένη στα θεμέλια αρχαίου ναού και στα Α σώζονται τα κελιά από την εποχή που ήταν μοναστήρι. Ξεχωρίζει για την αρχιτεκτονική της και έχει αξιόλογες τοιχογραφίες και γλυπτά. Στο μικρό μουσείο της φυλάγονται ευρήματα της αρχαίας πόλης, με πιο σημαντικό μια χάλκινη τεφροδόχο, νομίσματα όλων των εποχών, αρχαϊκά και βυζαντινά γλυπτά, εικόνες. Επίσης ευρήματα από το κλασικό νεκροταφείο της Κουτσομύτας.