Περιγραφή

Η πόλη των Σερρών εμφανίζεται πρώτη φορά στην ιστορία στις αρχές του 5ου π.Χ. αιώνα. Την αναφέρει ο Ηρόδοτος με το όνομα «Σίρις» και τον προσδιορισμό «Παιονική» ενώ τους κατοίκους ονομάζει Σιροπαίονες. Το αρχαιότερο επιγραφικό μνημείο που διασώζει τη γραφή «Σιρραίων πόλις» είναι ρωμαϊκής εποχής και βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Σερρών. Η πόλη αποτέλεσε σταθμό στις μετακινήσεις διαφόρων φύλων προς την ελληνική χερσόνησο. Στα ρωμαϊκά χρόνια, η Εγνατία οδός διέσχιζε την Αμφίπολη η οποία είχε ορισθεί πρωτεύουσα της πρώτης Μακεδονικής επαρχίας. Σημαντικός αριθμός μακεδονικών τάφων μεγάλης αρχαιολογικής αξίας έχουν ανακαλυφθεί στην περιοχή.

Από τον 8ο αιώνα ο ρόλος των Σερρών στην ελληνική ιστορία, γίνεται πρωταγωνιστικός και η πόλη θεωρείται η πιο σημαντική ανάμεσα στο Νέστο και το Στρυμόνα. Οι Βυζαντινοί συγγραφείς την αποκαλούν μεταξύ άλλων «μέγα και θαυμαστό άστυ», «αρίστην» και «μητρόπολιν». Στα Βυζαντινά χρόνια και ενώ η περιοχή ανήκει στην επαρχία του Ιλλυρικού, η ζωγραφική παρουσιάζει μεγάλη άνθηση. Σπουδαίο κέντρο συνεχούς ζωγραφικής κίνησης υπήρξε το περίφημο μοναστήρι του Προδρόμου Σερρών που ιδρύθηκε το 1276 και όπου ο επισκέπτης συναντά τοιχογραφίες του 14ου αιώνα, από τις πιο ενδιαφέρουσες στη χώρα.

Η περιοχή κυριεύθηκε από τους Τούρκους το 1383 και απελευθερώθηκε 530 χρόνια αργότερα. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων αιώνων της Τουρκοκρατίας η πόλη εξελίχθηκε σε μοναδικό κέντρο εξαγωγικού και διακομιστικού εμπορίου. Δημητριακά, υφάσματα και ιδιαίτερα βαμβάκι πλημμύριζαν την αγορά ενώ από την πόλη ξεκινούσαν και κατέληγαν καραβάνια από όλη την Ευρώπη. Παράλληλα αναπτύχθηκε η παιδεία και καλλιεργήθηκαν εντατικά τα γράμματα. Η μορφωτική προσπάθεια συστηματοποιήθηκε με την ίδρυση του Μακεδονικού Συλλόγου το 1870 και του πρώτου Διδασκαλείου το 1872 σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή Τουρκία και Ελλάδα.