Περιγραφή

Οι Σπέτσες ονομάζονταν Πιτυούσσα λόγο της πληθώρας των πεύκων. Επειδή στα μεταγενέστερα χρόνια οι Σπέτσες έπεσαν στην αφάνεια δεν μετονομάστηκαν από κάποιο μυθολογικό πρόσωπο παρά διατήρησαν την ίδια ονομασία μέχρι τους πρώτους βυζαντινούς χρόνους. Κατά τον 6ο -; 7ο αιώνα όμως οι Σλαβικές και Αραβικές επιδρομές προκάλεσαν τον αφανισμό των κατοίκων. Αποτέλεσμα ήταν η ονομασία Πιτυούσσα να γίνει Isola di Spezzie από τους Ενετούς και σε Πέτσα ή Πέτζα από τους Αρβανίτες πρόσφυγες του 18ου αιώνα.

Σύμφωνα με τη μυθολογία η Πίτυς ήταν νύμφη με την οποία ήταν ερωτευμένος ο θεός Παν και ο θεός του ανέμου Βορέας. Επειδή εκείνη προτίμησε τον Παν ο Βορέας αφού πρώτα την μαστίγωσε την γκρέμισε στη πορεία από ένα βράχο. Η Γαία όμως τη λυπήθηκε και τη μεταμόρφωσε σε δέντρο.

Τα αρχαιότερα ευρήματα στη περιοχή του Αργοσαρωνικού κόλπου βρέθηκαν στη Ζογιεριά των Σπετσών. Οι πρωτοελλαδικοί οικισμοί που εντοπίστηκαν στις Σπέτσες και στη Βελοπούλα χρησιμοποιήθηκαν σαν ενδιάμεσοι σταθμοί μεταξύ Πελοποννήσου και Κυκλάδων.

Κατά τον 5ο και μέχρι τον 4ο αιώνα φαίνεται ότι η Πιτυούσσα αποτελούσε εδαφική προέκταση της επικράτειας της ισχυρής πόλης των Αλιέων.

Μετά τη διαίρεση της βυζαντινής αυτοκρατορίας οι Σπέτσες υπάχθηκαν στους Ενετούς κτήση των οποίων έμειναν μέχρι και το 1460. μετά πέρασαν στα χέρια των Τούρκων.

Από το 1715 η μικρή κοινότητα που ιδρύθηκε στο Καστέλι άρχισε βαθμιαία να μεταμορφώνεται σε ισχυρή ναυτική δύναμη. Το νησί πήρε μέρος στα Ορλωφικά και ύψωσε τη ρώσικη σημαία. 

Ο σπετσιώτικος στόλος απέκτησε το προνόμιο να πλέει κάτω από τη ρώσικη σημαία. Οι Σπέτσες ήταν σχεδόν ανεξάρτητοι και αυτοδιοικούνταν από οκταμελές συμβούλιο προκρίτων ντόπιο διοικητή και από Τούρκους αντιπρόσωπους που οι σπετσιώτες πρόκριτοι διόριζαν. Οι σπετσιώτες απέκτησαν αμύθητα πλούτοι.

Τα προεπαναστατικά χρόνια προσλάμβαναν ιδιωτικούς δασκάλους των ελληνικών θρησκευτικών για τα παιδιά τους. Οι Σπέτσες ήταν το πρώτο από τα νησιά του Αργοσαρωνικού που πηρέ μέρος στην επανάσταση του 1821. ο σπετσιώτικος στόλος πέτυχε το θαλάσσιο αποκλεισμό λιμανιών του Αιγαίου την εκπόρθηση φρουρίων και τη μεταφορά εφοδίων. Γενναίοι Σπετσιώτες πήραν επίσης μέρος σε πολιορκίες και αλώσεις. Ο εμπορικός στόλος του νησιού διατηρήθηκε σε ακμή μέχρι το 1845. μετά παρήκμασε και ο πληθυσμός των Σπετσών μειώθηκε.